Voor mijn biografieproject 2019 las ik van Arthur Japin " Zoals dat gaat met wonderen".

Voor mijn biografieproject 2019 las ik van Arthur Japin " Zoals dat gaat met wonderen". Het is niet echt een biografie of een autobiografie. Nee, het zijn dagboeken die Arthur Japin bijhield tussen 2000 en 2006. 

Begin dit jaar vroeg ik me af wat er eigenlijk gebeurde vanaf 2000. En dit boek hielp me weer te herinneren. Een paar dingen sprongen er wat mij betreft uit:

Wat reisde hij veel 

Wat ontmoet hij veel beroemde mensen

Hoe relatief is "het nieuws" 

Hij ontmoet Arnond Grunberg, Arundathi Roy en Edmund White, Lars von Trier, Catherine Keyl, Eveline Herfkens, Louis Andriessen en Norman Mailer. Met Harry Mulisch is hij in New York, met Máxima en Willem-Alexander in Ghana. In New York verkeert hij met schrijvers als Breyten Breytenbach en Edmund White en nabij de Georgische stad Gori ontmoet hij de moeder van president Poetin. Hij is vaste gast in de televisieshow van Claudia de Breij, geeft lezingen in Indonesië, Athene, Kaapstad. En dit zijn nog maar een paar van de mensen die hij ontmoet en landen of steden die hij bezoekt.

'De zwarte met het witte hart'

Veel van de reizen die hij maakte hebben te maken met een boek dat hij eerder uitgaf in 1998: 'De zwarte met het witte hart'. Het verhaal van de Ashantijnse prinsen Kwasi en Kwame. Ik had nog nooit van dit boek gehoord. Ik ben door er nu steeds over te lezen geïnteresseerd geraakt en ga het zeker uit de bibliotheek halen. Hier kun je over dit boek lezen trouw-kwame-en-kwasi. 

Hieruit komt een bezoek aan Ghana voort, waar hij is om de 300 jarige historische band tussen Ghana en Nederland te vieren. Minister Herfkens van ontwikkelings samenwerking is er ook. 

Uit het boek: 

Bij het afscheid pakt de president mijn hand en praat wat over mijn boek, waarvan hij een gesigneerd exemplaar wil hebben. Al die tijd staat onze minister van Ontwikkelingssamenwerking achter hem, maar zij voegt mij geen woord toe en kijkt demonstratief de andere kant op. Inmiddels weet ik waarom. De afwezigheid van premier Kok heeft haar in verlegenheid gebracht. Hij zou voor de tri-centenaire herdenking komen, zij om haar uitgestelde missie in te halen. Nu hij er niet is, wil zij niet, zoals iedereen verwacht, zijn taken overnemen. Ze wil zelfs niets met de manifestatie Ghana-300-Nederland te maken hebben. In de tuin van de ambassade heeft ze het eerder die avond de Nederlandse gemeenschap duidelijk gezegd: zij gelooft niet in de viering van onze driehonderdjarige betrekkingen. De beslissing welke landen zij structureel steunt wil zij nemen zonder de last van de geschiedenis en de verantwoordelijkheid die daaruit voorkomt. Ghana wordt gesteund omdat het land aan haar criteria voldoet en niet vanuit een koloniaal schuldgevoel.

,,Oooh, that bitch minister'', verzucht een Ghanese. ,,Ik hoop dat ze malaria krijgt zodra ze in Nederland aankomt. Zij heeft ons volk een klap in het gezicht gegeven.'' Wanneer ik tot Herfkens verdediging aanvoer dat zij toch ook zoveel harten heeft veroverd, goed werk doet en in het noorden zo spontaan heeft meegedanst met de inlanders, haalt de vrouw haar schouders op. ,,Ach'', zegt ze, ,,hoe lang een takkenbos ook in het water ligt, het wordt nooit een krokodil.''.nrc./het-prinsje-en-de-minister

Het is interessant om te lezen dat hij op zoveel plaatsen steeds weer op nieuwe informatie stuit wat betreft de Ashantijnse prinsen Kwasi en Kwame. wiki/Ashanti Jaren na het verschijnen verschijnen van "De zwarte met het witte hart' stuurden mensen Arthur nog steeds nieuw ontdekte brieven, prenten, dagboekfragmenten. Regelmatig blijken zaken die hij indertijd gewoon doormiddel van verregaande inleven heeft verzonnen toch helemaal waar te zijn.  arthurjapin.weebly

De betrekkelijkheid van het nieuws

Leuk aan Arthur Japin is dat hij op vrijwel alles een eigen kijk heeft. Alleen daarom zou ik het boek willen hebben. Ik herinner me gebeurtenissen ook weer. Toen was het NIEUWS en leek zo belangrijk, nu is een groot deel ervan iets wat min of meer vergeten is. Toen stond alles in vuur en vlam. Bijv. in deze tijd ontstond het idee dat beledigen tot de vrijheid van meningsuiting hoort. Iets wat Arthur Japin niet kan begrijpen. Hij kent de macht van het woord en wat dat met iemand kan doen. Het liefst zou hij helemaal niet praten. Luisteren, observeren. Maar zijn toverwoord is boven alles "liefhebben". Het hele boek staat vol met zijn gedachtes betreffende alles wat er rond hem heen gebeurde. Ik vind het van een grote wijsheid getuigen.

Wat ik erg leuk vond is te ontdekken 

Dat hij ook een danser en acteur is geweest. In die periode ontstonden ook vriendschappen met Rosita Steenbeek en Mieke van der Wey, twee vrouwen die ik leuk vind. Hij schreef er ook een boek over,  "De droom van Leeuw" . Ben ik van plan nu ook te gaan lezen.  Het kerngegeven is de romance van Arthur Japin met Rosita Steenbeek waarmee hij in 1986 naar Rome trok. Beide hoopte dat ze daar de aandacht van Federico Fellini zouden trekken. 

Biografie project 2018

 Zoals dat gaat met wonderen - Arthur Japin

Shakespeare and Compagny - Sylvia Beach

Persoonlijke geschiedenis - Katherine Graham

De Grote van Gogh atlas

Dave Boomkens - Liesbeth List

Jan Wolkers - Onno Blom

Chrissie Hynde - Roekeloos

Gorbatsjov - William Taubman

Paul McCartney -  Philip Norman 

Cecile en Elsa, strijdbare freules - Elisabeth Leijnse

Charlotte Bronte - Claire Harman

Jacques Brel - Olivier Todd

Mijn biografie project 2018. Sylvia Beach, eigenaresse van de boekhandel Shakespeare and Company in Parijs.

Nr. 8 in de rue Dupuytren, eerste boekwinkel

In het kader van mijn biografieproject 2018 las ik de autobiografie die  Sylvia Beach schreef, de oprichtster van boekwinkel Shakespeare and Co in Parijs in de jaren 20 van de vorige eeuw. Ik hou van boeken maar ik vind het ook altijd heel leuk om bijzondere boekwinkels te ontdekken. Ik volg op Facebook al langer Shakespeare and Company. Ik las over de oprichtster, maar wist verder eigenlijk heel weinig. En nu kan ik erover lezen en nog wel vanuit een boek dat de oprichtster zelf schreef. Nu weet ik zoveel meer. Ik ontdekte dat Sylvia met haar boekhandel op 2 verschillende plaatsen in Parijs heeft gezeten. En dat was nieuw voor mij.

Nr. 12 in de rue de l'Odéon, tweede boekwinkel

Tijdens het interbellum groeide de winkel uit tot het trefcentrum voor de Anglo-Amerikaanse schrijvers die kort na de Eerste Wereldoorlog neerstreken, de Lost Generation, in de Franse hoofdstad. Oorspronkelijk gevestigd op nr. 8 in de rue Dupuytren verhuisde de zaak al in 1921 naar nr. 12 in de rue de l'Odéon tot de sluiting in december 1941. Behalve als ontmoetingsplaats voor enkele grote namen uit de literatuur als Ernest Hemingway,  Djuna Barnes, Gertrude Stein, Janet Flanner, F. Scott Fitzgerald, Gertrude Stein, en James Joyce, werd de boekhandel vooral beroemd als de oorspronkelijke uitgever van Ulysses. wiki/Shakespeare_and_Company.

Ik lees dat zij haar boekhandel moest sluiten toen de Duitsers Parijs veroverden in de WOII. Een Duitse officier stapte haar winkel binnen en vroeg naar het boek van James Joyce. Sylvia wilde het niet geven. Er volgde een bedreiging. Zij sluisde haar boeken weg en sloot de winkel. Zijzelf heeft de winkel niet meer geopend na de oorlog. Dat er toch nog steeds een boekhandel is met deze naam komt omdat Sylvia de naam heeft overgedragen aan een andere boekhandel. shakespeareandcompany

In 1951 opende Amerikaan George Whitman een andere Engelstalige boekhandel annex bibliotheek in Parijs onder de naam Le Mistral. Net zoals Shakespeare and Company dat ondertussen al tien jaar gesloten was, werd het snel een ontmoetingsplek voor een aantal schrijvers, deze keer voornamelijk van de Beat Generation, zoals Allen Ginsberg, Gregory Corso, en William Burroughs. 

Sylvia Beach bequeathed the official name to George Whitman in the late 1950s and upon her death, he renamed his bookstore, Shakespeare and Company, in her and the store’s honour. He had originally called his store Le Mistral.

Shakespeare and Company zoals het nu is. Lief, he?

Ik ontdekte pas hoe het er echt uitziet toen ik het opzocht op Google Earth. 

Ik dacht dat dit nog steeds de oorspronkelijke kleine winkel was waar Sylvia Beach inzat

Echter op Google Earth zag ik dat het niet in een smal straatje ligt

Maar dat er een wijdse ruimte tegenover ligt met uitzicht op de Notre Dame

Nu zie ik natuurlijk dat de voorzijde van de winkel heel anders is 

Sylvia is een jonge Amerikaanse die haar liefde voor boeken en de Amerikaanse literatuur wil doorgeven aan Franse lezers. Ik wist niet dat zij vanaf het begin een contact had met een andere Frans boekwinkel eigenaresse Adrienne Monnier,  smartbitchestrashybooks. Zij zaten zelfs een periode tegenover elkaar in de rue de l'Odéon. In haar boek heeft Sylvia het veel over Adrienne, maar ik ontdek pas laten op internet dat zij een liefdesrelatie hadden.

Sylvia Beach en James Joyce

Wat ik het meest boeiend vond is het verhaal rond James Joyce en zijn boek Ulysses. wiki/Ulysses. Wanneer ik nu over boeken als Ulysses, Faust etc hoor dan denk ik dat dit zo´n beetje het "hoogste" is wat de literatuur heeft voortgebracht. Ik heb de boeken  nooit gelezen omdat ik denk dat ze heel moeilijk zijn. Maar ik voel een immens respect wanneer ik erover hoor. Echter, James Joyce kon zijn boek niet uitgegeven krijgen. Sylvia besloot daarom zelf zijn boek uit te geven, hoewel uitgeven voor haar onbekend terrein was. Het is erg leuk te lezen hoe dit allemaal ging. Maar  schokkend te lezen hoeveel James Joyce en Sylvia aan weerstand vanuit Engeland en de USA ervaarden bij de uitgave. Opnieuw besef ik hoeveel lagen de werkelijkheid heeft. Nu is het boek bewierookt, toen verguisd en tegengewerkt. En in het geval van Ulysses geen honderden jaren geleden, nee, in de 20-e eeuw. En waarom denken jullie dat de uitgave zo tegengewerkt werd? Juist, een aantal seks passages. Ongelofelijk, he, in een tijd waarin 2 wereldoorlogen plaats vonden, viel men over een paar seks passages.

Nog een mooi detail. Sylvia kreeg het voor elkaar om dit boek verkocht te krijgen doordat Fransen en enkele Engelsen en Amerikanen een lijst tekenden dat ze het boek bij uitgave zouden kopen. Een soort crowdfunding avant la lettre. Toen het boek eenmaal verspreid werd kreeg Sylvia regelmatig aanbiedingen om seks boeken uit te geven. Natuurlijk ging ze hierop niet in. Hoe gek is de wereld!

messynessychic

ricorso/Shakespeare

 (heel mooie foto's van binnen de boekhandel en interessante info mbt de foto's).

Joyce wilde een omslag om zijn boek in de kleur Grieks blauw. Laat nu nergens in Frankrijk die kleur te krijgen te zijn. Ze vonden de kleur in Duitsland. Echter toen was het papier weer verkeerd. En toen moest het bijna onleesbare handschrift van Joyce nog uitgetypt worden.

De jaren 20 gaan over in de jaren 30. Veel van de auteurs die altijd bij Sylvia en Adrienne kwamen kregen succes en zwermden uit. Ze missen hen. Maar opnieuw melden jonge auteurs zich aan. De beurskrach komt en ook Sylvia merkt dit. De situatie wordt alarmerend. Andre Gide riep uit: "We kunnen Shakespeare and Compagny niet opgeven". Kunstenaars en schrijvers en lezers staken de handen ineen. Velen tekenden opnieuw in en gaven geld zodat de boekhandel weer verder kon. In ruil konden mensen boeken die nog niet gepubliceerd waren in de winkel lezen.

Sylvia schrijft over deze dagen "dat het een stuk leuker was om van een oorlog af te leven (WO I) dan naar een oorlog toe te leven (WOII). Maar het ergste gebeurt, die tweede oorlog kwam. Veel Parijzenaars vluchten de stad uit toen de bezetters kwamen. Sylvia en Adrienne bleven. Zij brachten hun boeken in veiligheid. Sylvia is een half jaar geïnterneerd geweest in Vittel.

Toen de oorlog afgelopen was hoorde Sylvia een stem: "Sylvia". Het is Hemingway. Ze liet hem binnen. Hij zat in oorlogstenue op de sofa. Hij vroeg of hij iets kon doen. Ze vertelde dat ze bang was voor de Duitse scherpschutters op de daken. Hij riep zijn mannen bijeen, ze snelden de daken op en ze hoorden geweerschoten. En weg was. Hij was zoals hij zei: " Om de Ritz te bevrijden"".

Wat een verhalen, he? Ik moet echt even op adem komen. En er staat nog zoveel meer in. Wat mooi dat er boeken zijn en wij dit allemaal kunnen lezen.

In 1956, Beach wrote Shakespeare and Company, a memoir of the inter-war years that details the cultural life of Paris at the time. The book contains first-hand observations of James Joyce, D. H. Lawrence, Ernest Hemingway, Ezra Pound, T. S. Eliot, Valery Larbaud, Thornton Wilder, André Gide, Leon-Paul Fargue, George Antheil, Robert McAlmon, Gertrude Stein, Stephen Benet, Aleister Crowley, Harry Crosby, Caresse Crosby, John Quinn, Berenice Abbott, Man Ray, and many others.

After Adrienne Monnier's suicide in 1955, Beach had a relationship with Camilla Steinbrugge.^[14][5] Although Beach's income was modest during the last years of her life, she was widely honored for her publication of Ulysses and her support of aspiring writers during the 1920s. She remained in Paris until her death in 1962, and was buried in Princeton Cemetery. Her papers are archived at Princeton University.^[5] 

wiki/Sylvia_Beach

Ik dacht dat het boek niet meer te koop zou zijn.  Ik heb het boek uit het magazijn van de bibliotheek laten halen.  Maar het is nog gewoon te koop, in ieder geval bij bol.com/shakespeare-and-company
Sinds kort heb ik het magazijn van de bieb ontdekt. Wat een schatten liggen daar.

princeton/maps

Biografie project 2018

Shakespeare and Compagny - Sylvia Beach
Persoonlijke geschiedenis - Katherine Graham
De Grote van Gogh atlas
Dave Boomkens - Liesbeth List
Jan Wolkers - Onno Blom
Chrissie Hynde - Roekeloos
Gorbatsjov - William Taubman

Paul McCartney -  Philip Norman 

Cecile en Elsa, strijdbare freules - Elisabeth Leijnse

Charlotte Bronte