Voor mijn biografieproject 2018 las ik "Jan Wolkers", het Litteken van de Dood, van Onno Blom.

Ik las de biografie over Jan Wolkers, 1156 pagina's! Knalroze kaft, dun papier, regelmatig sloeg ik ipv 1 twee bladzijden om. Zoveel informatie, hoe verwerk ik dit in een blog? Jan Wolkers liet een enorm archief achter. Onno Blom, de schrijver van de biografie, ontmoette de schrijver en kreeg onbeperkt toegang tot het archief. Hij moet zich dezelfde vraag ook vaak hebben gesteld. Hoe krijg ik het in een boek? Jan Wolkers bewaarde alles ter documentatie van zijn  leven. Brieven, dagboeken, familiefoto’s, aantekeningen, typoscripten, drukproeven. Hij bewaarde niet alleen geschreven materiaal, maar ook touwtjes, een dood ratje, belastingaanslagen, alles. 

Ik heb me nooit gerealiseerd dat Jan Wolkers een tijdgenoot is van mijn vader. Ik besefte pas dat Jan mijn vaders leeftijd had toen ik las dat hij ondergedoken heeft gezeten. universiteitleiden

Ik realiseer me nu pas hoeveel Jan Wolkers heeft geschreven. Jan schrijft 13 romans, 11 verhalenbundels, 10 essays, 8 dagboeken en nog veel meer.

• 1962 Kort_Amerikaans. Bevat een aantal autobiografische elementen. Jan Wolkers zat ondergedoken en heeft lessen gevolgd aan "Ars Aemula Naturae". Zijn oudere broer, Gerrit, overleed in de oorlog aan difterie. 
•  1963 Een_roos_van_vlees.  Het overlijden van Eva, zijn 3 jarig dochtertje door een ongeluk, waar Jan en vrouw verantwoordelijk voor waren.  Jan Wolkers heeft dit nooit kunnen verwerken. Scheidng van 1/e vrouw Maria van Roo.
• 1965 Terug_naar_Oegstgeest. Zijn ouderlijk huis. Afscheid van het geloof. Overleden broer Gerrit. 
• 1967 -horrible-tango. Driehoeksverhouding. Een Hongaars meisje en twee broers
• 1969 - groenel/ Turks Fruit Wolkers 2-e vrouw Annemarie Nauta, zijn grote liefde, stond model voor Olga.
• 1974 - dbn/ de Walgvogel Indonesië, waar het tweede deel van het boek zich afspeelt tijdens de koloniale oorlog
• 1977 - scholieren/de-kus Het ouder worden en de met dit proces gepaard gaande aftakeling. Indonesië. Homoseksualiteit.
• 1979 - De doodshoofdvlinder. De hoofdpersoon zijn vader is overleden. Door middel van seks probeert Paul de dood van zijn vader te vergeten, of te verwerken.
• 1980 - De perzik van onsterfelijkheid Oud-verzetsstrijder Ben Ruwiel centraal, die op bevrijdingsdag 1980 een barre tocht door Amsterdam maakt.
• 1981 - Brandende_liefde. Jonge kunstenaar die Franse les krijgt van Mademoiselle Bonnema, een juffrouw op leeftijd die een statig pand bewoont aan de Sarphatistraat in Amsterdam. In dat huis woont ook de beeldschone Anna, de vrouw van een beroemde violist. De ik-figuur wordt smoorverliefd op haar en wil haar het liefste schilderen
• 1982 - De junival
• 1983 - Gifsla
• 1984 - De onverbiddelijke tijd

Naast boeken schreef Jan Wolkers ook essays. Hij had er veel plezier van om ze te schrijven. Ik heb de verzamelde essays uit de bieb gehaald en ze zijn echt fantastisch. Ik ga er een apart blog over schrijven. 

Jan Wolkers had veel korte verhoudingen met vrouwen. Dat was in de tijd waarin het gebeurde niets  bijzonders. Hij heeft ook langdurige verhoudingen gehad en natuurlijk zijn Karina. Wanneer je zijn gedrag naar vrouwen met de ogen van nu bekijkt is het allemaal nogal schrikwekkend. Jan heeft een voorkeur voor meisjes van 16. En Jan slaat vrouwen.  De #metoo dames zouden hun hart kunnen ophalen. In de biografie staan seksscènes van Jan met Karina, zij legden het beiden vast in hun dagboeken, Karina op zijn verzoek. Ook seksscènes met derden, zoals met de schrijfster Rosita Steenbeek. Op een gegeven moment  ging het op mijn lachspieren werken. Ook voelt het als voyeurisme. Jan schreef vrij over seks. Hij had er geen moeite mee. Maar de vrouwen? Is hen gevraagd of dit gepubliceerd mag worden? 

Zoals vaak wanneer ik een biografie lees heb ik vragen. Wat is toch de aantrekkingskracht van een dergelijk boek? Wat is een goede biografie? Moet de biograaf duiden? Of moet hij zich beperken tot weergeven "hoe het was". Cassandra, de zus van Jan Austen las na de dood van Jane haar brieven door. Zij verbrandde alles wat haar zus naam zou kunnen beschadigen. Jane had nogal een scherpe pen. Ik heb dit een lange tijd jammer gevonden. Charlotte Bronte had twee vriendinnen. In de 19-e eeuw was er een enorm mannentekort. Vrouwen hadden echter maar een mogelijkheid, trouwen. Zij konden niet studeren en niet werken. Mary Taylor nam echter het heft in eigen handen en emigreerde naar Nieuw Zeeland. Zij startte hier een winkel en kwam later terug naar Engeland als een vrouw met geld. Zij verbrandde alle brieven die Charlotte haar stuurde, omdat zij wist dat de brieven de reputatie van Charlotte zou kunnen schaden. Ellen Nussey was conventioneel. Zij bleef als spinster afhankelijk van haar familie. Zij bewaarde alle brieven van Charlotte. En gaf ze later aan de publiciteit. Ik heb zo vaak gedacht "wie heeft er gelijk". Nu ik de biografie van Jan Wolkers lees ga ik overhellen naar Cassandra en Mary. Mag een individu in bescherming worden genomen tegen een biograaf? 

Ik ben bewondering gaan krijgen voor Karina Wolters. Niet alleen dat zij de steun en toeverlaat was in het dagelijks leven. Nee, zij ondersteunde hem bij het zoeken naar documentatie die hij voor zijn boeken kon gebruiken. Zij typte alles wat hij op zijn Olivetti tikte in de computer. Maar bovenal, zij schrijft mooi. Ik zou het wel weten wanneer ik uitgever was, ik zou met haar gaan praten. En niet om meer over Jan te weten te komen. Nee, om haar aan het schrijven te krijgen. 

Wat ik knap vind aan het werk van Jan Wolkers is zijn vermogen betekenis te geven aan gebeurtenissen, het leggen van verbanden.

Ik ben verliefd op de schilderijen 

Ik hou van zijn liefde voor de natuur

Jan en Karina hadden een volkstuin. De volkstuin stak af tegen de andere keurig aangeharkte tuintjes. Een overvloed van kleur en bloemen. Toen zij naar Texel verhuisden hebben zij alles meegenomen. Ze haalden de bomen en struiken uit de grond en vervoerden die per auto naar Texel. Hij kon het idee niet verdragen, dat iemand die na hen de tuin zou krijgen, iets zou weghalen. Ik weet hoe dit voelt. Wij hadden ooit een tuin vol rozen, jasmijn en andere bloeiende struiken en bomen. Nadat wij verhuisd waren ben ik nog eens gaan kijken. Alles was weg. Er lagen tegels. 

Ik bewonder het activisme van Jan Wolkers. Hij sprak zich uit tegen de politionele acties, tegen de Vietnam oorlog. Ik bewonder zijn gedrevenheid. Hij leefde intens en kon dit overbrengen op andere mensen.

 Ik bewonder het Auschwitz monument 

Ongelofelijk dat het keer op keer is vernield 

Ik denk dat de biografie ingekort had kunnen worden. Ik vond het interessant te lezen welke gebeurtenissen meespeelden bij het schrijven van de boeken, maar de teksten uit de boeken zelf, vond ik storend. De seksscènes hadden er wat mij betreft uit gekund. Dat Jan Wolkers in zijn boeken seksscènes gebruikt vind ik o.k. Voor hem is seks een onderdeel van het leven waar je over kunt praten. Dat vind ik ook. Dat hij seksscènes in zijn dagboeken beschreef vind ik o.k. Uiteindelijk zijn dagboeken privé. Dat het in de biografie staat vind ik minder. Ik vond het niet prettig om te lezen. 

dereactor/motieven_herschikken onsamsterdam/ Zomerdijkstraat 22\
parool/-zonder-vrijplaatsen-verliest-amsterdam-haar-kunstenaars

vn/eric Wolkers
dbnl/mariadeloo

Biografieproject 2018

Jan Wolkers - Onno Blom

Chrissie Hynde - Roekeloos

Gorbatsjov - William Taubman

Paul McCartney -  Philip Norman 
Cecile en Elsa, strijdbare freules - Elisabeth Leijnse

Charlotte Bronte

Wandeling om het huis. Meerkoetjes en veldbloemen.

Dit is waar ik het meest van hou

Wilde bloemen

O, wat een eenzaam meerkoetje

Nee hoor, de familie is vlakbij

Vol gele bloemetjes

Een bol vol pluizen

Blauw, wolkjes

Iets nieuws geleerd.

Weer iets nieuws geleerd met picmonkey

Twee foto´s door elkaar husselen

Tuin en moestuinbak.

In de moestuinbak hebben de meeste  radijsjes plaatsgemaakt 

voor aardbeien en heb ik 

lente-uitjes en tuinkers gezaaid

Er staan nu nog

radijsjes, worteltjes en tomaten 

Ik leer er veel van

Hedy, antwoord op jouw vraag

Ik had er geen idee van wanneer radijsjes volgroeid zijn

Ik schrok toen ze boven de grond gingen groeien

Ik bedekte ze met aarde

Ik zocht op internet

En vond een vraag van net zo´n moestuin beginneling als ik

Het antwoord

Het is normaal wanneer ze boven de grond uit groeien

Echt ongelofelijk

Ze komen helemaal boven de grond

Zodat je ziet hoe groot ze zijn

En of ze volgroeid zijn 

Ik ben zo benieuwd naar de worteltjes in tomaten

Voor mijn biografieproject 2018 las ik de biografie van Chrisie Hynde.

Ik las de biografie van Chrissie Hynde. Ik ken haar niet zo goed. Ik dacht dat het om een andere Chrissie ging, nl. om  Chrissie Shrimpton, de eerste liefde van Mick Jagger. Thuiskomend ontdek ik dat Chrissie Hynde een rockster  is. Ik vond het heel leuk om te lezen. De jaren 60 vanuit het perspectief van een Amerikaanse. Ze vertelt dat de winkelstraten met de bars en de winkels verdwenen in haar jeugd. Amerika had het mooiste trein netwerk, maar ook dit verdween. De vooruitgang, waar men heilig in geloofde waren shopping malls en iedereen een eigen auto. Woonwijken verdwenen,  o.a. het huis van Chrissie´s jeugd, want er moesten snelwegen worden aangelegd. Haar ouders vinden het prachtig. Chrissie haat het. Met vriendinnetjes bezoekt ze de laatste winkels, maar vooral popconcerten. Muziek wordt haar leven. Akron, Ohio, waar ze woont had wel iets leuks, nl. het grootste radionetwerk van de USA. Dus bezoeken veel muzikanten de stad en geven concerten.

Ze heeft geen idee wat ze met jaar leven aan wil. Ze wil niet studeren. Maar om weg te zijn bij haar ouders doet ze dit toch. Van studeren komt weinig. Ook hier gebeurt veel met muziek en dit volgt ze op de voet. De jaren 60, dus Chrissie experimenteert met drugs. Drugs wordt een noodzakelijke iets in haar leven. Zij bezoekt nog steeds veel concerten en krijgt contact  met een motorbende. Door hen  is zij op een avond verkracht. Zij beschrijft dit uitermate onderkoelt. Wat haar door recensenten van haar boek niet in dank wordt  afgenomen. Ik las een reactie op Twitter, verkrachting is nooit de schuld van de vrouw.  Chrissie blijft erbij, het is haar eigen schuld. Bovendien speelde drugs een grote rol. Ze besefte niet goed  wat er eigenlijk gebeurde. 

Dan sla ik een stuk over en komen we in de jaren 70. Chrissie reist naar Swinging London. Alleen ontdekt ze al gauw dat ze te laat is, want Swinging Londen is voorbij. Geen meisjes meer in korte jurken. Geen jaren 60 look op straat. 

Het is grappig om te lezen wat zij als Amerikaanse leuk aan Londen vindt. 

• Marktkraampjes
• Eigen shagjes draaien
• Warm bier
• Muntjestelefoon
• Trein, metro, ze had er nog nooit in gezeten
• Openbaar vervoer. Iedereen stapt erin,  rijk, arm
• Roken in de bus en in de bioscoop
• Dj´s op feestjes
• Zwart wit tv. In de USA was ze al gewend aan kleuren tv
• Duiven
• Allemaal verschillende buurten met hun eigen winkeltjes
• Biba

Ze gaat werken in Sex (boutique), winkel van  Vivienne Westwood en Malcolm McLaren

De punk scene die zich gaat ontvouwen is helemaal haar ding

Eindelijk voelt zij zich thuis

De punkperiode is volkomen langs mij heengegaan. Ik ken natuurlijk de namen van Johnny Rotten en the Sex Pistols, maar hoe, wat en waar geen idee. Ik zag mensen met hanenkammen op straat lopen. In mijn herinnering was het toen de jaren 80. Maar volgens het boek ontstond Punk eind jaren zeventig.

Ik lees voor het eerst over the New_York_Dolls. Denk dat het een vrouwenband is. Zoek ze op You Tube en zie een jongeman sprekend Mick Jagger, maar dan op zijn punks. Ik lees voor het eerst over
The Slits.  Ik bekijk ze op You Tube en vind hun muziek leuk.

Ze leeft een poosje in Parijs. Probeert een band op te richten. Dit lukt niet. Dan gaat ze terug naar Akron, naar haar ouders. Daar zat ze dan. Geen geld, geen band, geen woning, geen hasj. Ze kan bij vrienden slapen. Ze gaat zingen in een band. Ze gaat naar Cleveland en Tucson. Uiteindelijk gaat ze weer naar Londen. 

In 1979 richt ze the Pretenders  op

 Lees hier hoe dit allemaal ging. goldminemag/the-very-first-pretenders

Zij eindigt haar boek met een epiloog. Ze geniet, na twee huwelijken van haar single schap. Zij vertelt dat ze een mooi gezin heeft en dat haar kinderen de grootste vreugde in haar leven zijn. Ze vertelt dat alcohol, drugs, tabak alleen maar narigheid veroorzaken.

The Pretenders hadden een van hun eerste hits met een cover van het nummer "Stop Your Sobbing", dat geschreven was door Ray Davies van The Kinks. Hynde ontmoette Davies enkele jaren daarna, een ontmoeting die uitmondde in een langdurige relatie en in 1983 kregen zij een kind. Daarna is Hynde van 1984 tot 1990 getrouwd geweest met Jim Kerr van de Simple Minds, met wie ze een dochter kreeg. Sinds 1997 was ze getrouwd met de Columbiaanse kunstenaar Lucha Brieva waar zij in 2002 van is gescheiden. Hynde heeft een huis in Londen en een appartement in haar geboorteplaats Akron in Ohio. Zij had van 2007 tot en met 2011 daar ook een vegetarisch restaurant. 

Het is een eerlijk verslag van haar leven, direct, rauw

Biografieproject 2018

Chrissie Hynde - Roekeloos

Gorbatsjov - William Taubman

Paul McCartney -  Philip Norman 
Cecile en Elsa, strijdbare freules - Elisabeth Leijnse

Charlotte Bronte

Ei van Columbus.

Wanneer ik een biografie lees

Vind ik het fijn te weten waar iets ook al weer stond

Wanneer ik er dan over blog kan ik het gemakkelijk terughalen

Ik probeerde eerst de bladzijden en een kernwoord in een schriftje te schrijven

Maar dan gebeurde het dat mijn boek beneden lag en het schrift boven
Vervelend

Ineens bedacht ik het ei van Columbus
Ik heb post its en velletjes en ……….
Hoe heten die dingetjes?

Waarom gebruik ik die niet?
Het blijkt ideaal te zijn

Ik moet alleen niet vergeten ze eruit te halen
Wanneer ik het boek terugbreng naar de bibliotheek
Is me al een keer gebeurd
Ik zag het te laat
Het boek verdween in de sleuf

Onze eerste oogst.

Onze eerste oogst

Net uit de moestuinbak gehaald

En gewassen

En opgegeten

Ik heb nu een aardbeiplant op de plaats van de radijsjes gezet

Het is nog steeds zo leuk

Het arboretum Wageningen in mei.

Arboretum Wageningen

Vorig jaar ben ik met een vriendin naar het Belmonte Arboretum in Wageningen geweest

Toen was het heel vroeg in het voorjaar

En de bomen nog kaal

Nu alles uitbundig groen

En............ heel veel rododendrons

In prachtige kleurschakeringen

Er is daar een prachtig uitzicht over de Rijn

Bij mijn vriendin in de tuin

Toen we weer bij haar thuis waren

dronken we thee en aten we lekkere cake in haar tuin

Om ons heen prachtige bloemen

Moestuinbak.

Toen ik de zaadjes in de aarde deed

verwachtte ik er niet veel van 

was bang voor een teleurstelling

Maar kijk nu eens

Er komen volmaakte radijsjes op

We moeten ze langzamerhand gaan opeten

Gisteren haalden we er al 1 uit

 Maar nu, hoe verder?

Ik denk dat er nog tomaten en worteltjes in de bak opkomen

Maar wat kunnen we verder gaan zaaien?

Daarom zoek ik wat informatie 

Wat kunnen wij in een moestuinbak kweken?

• Snij- en pluksla, rucola, spinazie, radijzen, rode bietjes, warmoes, worteltjes, bonen en uien. Rucola en radijsjes oogst je al zo'n 6 weken na het zaaien. Ook spinazie gaat snel. Na de oogst zaai of plant je meteen een tweede portie; geen lege vakken in je vierkante metertuin!
• Bieslook, peterselie en koriander
• Sommige kruiden, zoals rozemarijn en tijm, staan het liefst in wat arme, droge grond
• Aardbeien zijn gegarandeerd een succes: planten en even later plukken!
• Eetbare bloemen zoals viooltjes, madeliefjes, goudsbloemen, Oost-Indische kers groeien gemakkelijk en zijn nog mooi ook
• Alle bladgroenten (alle soorten salades, spinazie, warmoes, selderie, prei), knollen (wortelen, rode bietjes, radijzen, pastinaak, venkel, ui), lage erwten en struikbonen

Niet geschikt

• Een vierkante metermoestuin is een fantastische minimoestuin, maar heeft helaas z'n beperkingen. Sommige groenten zoals aardpeer, artisjok, rabarber, courgette, komkommer, pompoen en aardappelen zijn gewoonweg te groot
• Om tomaten, paprika's, pepers en aubergines te kweken, heb je eigenlijk een serre nodig. In een moestuinbak op een beschut en heel zonnig terras is het het proberen waard. Zorg altijd voor een dakje boven je tomaat, die is heel gevoelig aan water op de bladeren; uit de regen is ze minder vatbaar voor schimmels. tuinadvies