Pigmenten zijn poedervormige stoffen. Zij bepalen de kleur, de kleurkracht en de dekkracht dan wel de transparantheid van de verf. Ook de mate waarin een verf gevoelig is voor verkleuren wordt hoofdzakelijk door het pigment bepaald.
In de praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen anorganische en organische pigmenten.
Anorganische pigmenten zijn betrekkelijk eenvoudige metaalverbindingen.
Organische pigmenten zijn vrij ingewikkelde koolstofverbindingen.
Zowel de anorganische als de organische pigmenten worden verder verdeeld in natuurlijke pigmenten en in synthetische pigmenten.
De natuurlijke anorganische pigmenten komen rechtstreeks uit de aarde en zijn na enkele eenvoudige bewerkingen als malen en reinigen voor het gebruik gereed. Zij worden daarom ook wel aardpigmenten genoemd. Voorbeelden: omber, siena, oker, groene aarde, krijt.
De synthetische anorganische pigmenten worden volledig in de fabriek bereid. Voorbeelden: ijzeroxidegeel, -rood, -violet (dodekop) en -zwart, ultramarijnblauw en -violet, cobaltblauw, -groen en -violet, pruisischblauw, ceruleum- en mangaanblauw, titaandioxide-, zink- en loodwit, chromaatgeel, -oranje en -rood, cadmiumgeel, -oranje en -rood, chroomoxidegroen.
Zowel de natuurlijke als de synthetische organische pigmenten worden in de fabriek bereid. De natuurlijke worden verkregen uit het dieren- of uit het plantenrijk.
Voorbeelden van pigmenten verkregen uit het dierenrijk:
Karmijn, indischgeel en sepia.
Voorbeelden van pigmenten verkregen uit het plantenrijk:
Kraplak, sapgroen, indigo, gummigut, van Dyckbruin.
Intussen zijn de natuurlijke organische pigmenten vrijwel allemaal vervangen door synthetische.
De bereiding van synthetische organische pigmenten is gemakkelijker en/of diervriendelijker. Bovendien is de kwaliteit vaak aanmerkelijk beter dan van de natuurlijke.
De grondstoffen voor de bereiding van de synthetische organische pigmenten komen uit de aardolie.
Enkele bekende synthetische pigmenten zijn phthalocyanineblauw en groen, monoazogeel en dioxazineviolet.
Er zijn echter zeer veel meer. De naam is afhankelijk van de fabrikant. Vaak is echter de naam gegeven van het natuurlijke pigment dat het vervangt. Zo wordt anthraquinone vaak karmijn genoemd.
