K L E U R R I J K

woensdag 12 februari 2020

Boekenproject 2020. De Donut economie Kate Rawish.

De Mont Pelerin Society, met haar neoliberale ideeën kreeg vanaf de 80-er jaren voet aan de grond via politieke leiders als Thatcher, Reagan en Lubbers. trouw/friedrich-hayek

De belangrijkste ideeën

Groei

Vrije markten reguleren allerlei vraagstukken

Eerst wordt het slechter, voor groepen mensen, daarna wordt het beter

De natuur is onuitputtelijk, ook hier zorgt de markt het voor evenwicht

In diezelfde tijd kwam de Club van Rome bij elkaar. Dit is een particuliere stichting die in april 1968 werd opgericht door Europese wetenschappers, om hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld voor het voetlicht te brengen. De Club van Rome kreeg in één klap bekendheid met het rapport Grenzen aan de groei uit 1972, auteur Donella Meadows, een Amerikaans wetenschapper aan het MIT en een pionier op het gebied van milieukunde.

De wereldwijde economische ontwikkeling bracht een ongekende vooruitgang. In de periode die de Great Accelaration wordt genoemd is tussen 1950 en 2010 de wereldbevolking verdrievoudigd. Economische efficiency, productiviteit en groei leek het antwoord om de duurzame ontwikkelingsdoelen Sustainable development Goals, van de Verenigde Naties te halen. rijksoverheid/Sustainable Development Goals. Maar, er zijn nu problemen waar het geen antwoord op heeft.

Het boek Kapitaal in de 21ste eeuw (oorspronkelijke titel: Le Capital au XXIe siècle) van de Franse econoom Thomas Piketty, sloeg in 2013 in als een bom. Het boek behandelt de sociale inkomensongelijkheid en vermogensongelijkheid, en het verloop daarvan sinds de 17e eeuw. De voorbije 30 jaar heeft de USA een economische groei gekend van 1 a 2 %. Twee derde van die groei is naar de top 1 procent van de bevolking gegaan, dus bleef er voor de andere 99 procent maar weinig over. In 2013 stegen de lonen aan de top hard. Er is geen enkele aanwijzing dat extreem hoge lonen tot betere prestaties zouden leiden. Groei noch productiviteit gaat erdoor omhoog. trouw
Klimaat verandering, ontbossing, uitputting van de grond, vervuiling van de oceanen.

De opdracht voor de 21-eeuw is, het creëren van economieën die menselijke voorspoed bevorderen, ingebed in de samenleving en in de natuur.

twitter/KateRaworth

Systeemdenken

Steeds meer economen gaan denken in termen van evolutie/economie, complexiteitseconomie. Het systeemdenken neemt toe. Het onderzoekt hoe de relaties tussen de vele onderdelen van een systeem het gedrag van het gehele systeem beïnvloeden.

Economie inbedden in de biosfeer
De economische stabiliteit loopt gevaar als hulpbronnen in handen komen van en te kleine groep
Inkomen, macht, rijkdom en tijd verdelen
Herverdeling van inkomen, grond en bronnen van rijkdom. Gemeenschapsbezit bevorderen.
Het privilege om geld te scheppen weghalen bij commerciële banken
Inzetten van complementaire valuta
Cooperaties opzetten
Belasting op arbeid vervangen door belasting op niet duurzame hulpbronnen
Basisinkomen
Open source bevorderen op het gebied van ideeën en design.

Regeneratieve Economie

Het is nodig over te gaan naar een circulaire, regeneratieve en op herstel gerichte economie. Er moeten in de industrie, landbouw, visserij, bosbouw modellen ontworpen worden die circulair zijn en waarin zowel technische als biologische materialen voortdurend stromen: aan de ene kant blijven metalen en polymeren in kringen rondgaan en worden ze steeds opnieuw ingezet zonder aan kwaliteit in te boeten, terwijl aan de andere kant organische elementen weer veilig aan de natuur worden toevertrouwd om opnieuw natuurlijk kapitaal te helpen opbouwen. Producten moeten zo ontworpen worden dat ze eenvoudig uit elkaar kunnen worden gehaald en schadelijkheid wordt geëlimineerd. Gebruikte producten worden niet meer tot afval maar worden opnieuw verwerkt.

De Donut-economie in een model

De buitenste ring van de donut geeft de ecologische grenzen van onze planeet weer: het ecologische plafond, waar we niet doorheen mogen gaan. Negen indicatoren geven aan of we binnen die grenzen blijven.
In de binnenste ring staan elf basisvoorzieningen, waar ieder mens recht op heeft. Dit is het sociale fundament waar we aan móeten voldoen.

En toen zag ik opeens......

Ze zijn open

Ze staan er al een paar weken

Maar hun kopjes bleven dicht

Toen ik even naar buiten liep zag ik een veld vol kleurige krokusjes

Heb ik er lang geleden 1 in de grond gestopt?

Ik weet het niet meer, het worden er steeds meer

Ook op de aangrenzende gemeentegrond staan ze

Tot aan het water

En dan deze schoonheid, heb ik zeker niet geplant, is spontaan gekomen

Ieder jaar opnieuw kijk ik naar haar uit

Is ze er weer?
Ze staat op de hoek van ons huis
Ik zie haar wanneer ik naar buiten en naar binnen ga

En ja, gelukkig...… ze is er ook nu weer

Eindelijk heb ik een wintergevoel

Te danken aan de storm die winterkleuren met zich meebrengt en hagel

De viooltjes bloeien

Winterkleur

dinsdag 11 februari 2020

Voor mijn boekenproject 2020 las ik de Donut Economie van Kate Raworth.

Ik vertel over dit boek in 3 blogs

Economie die heden ten dage geldt, waar komt dit vandaan, de denkbeelden, welke economen horen hierbij
Moderne economische theorieën
En inspirerende mensen waarover ik in dit boek lees

Kate Raworth begint haar boek met de verschillende economische ideeën en systemen die de Westerse wereld voortbracht. Die met de meeste invloed op de huidige tijd bespreek ik hier.

De Keynesiaanse school

Er is een stroming in de economische wetenschap, gebaseerd op de ideeën van de Engelse econoom John Maynard Keynes. Varianten van de keynesiaanse economie waren van 1945 tot ca. 1980 de dominante stroming in de economische wetenschap en de inspiratie voor veel economische politiek.

Overheidsinvesteringen

De aanhoudende Britse recessie in de jaren 30 liet zien dat een economie zich soms niet vanzelf herstelt, maar lang in een krimp kan vastzitten. Het probleem was te weinig vraag, volgens Keynes. De bevolking besteedt door alle werkloosheid minder of laat uit onzekerheid het geld minder rollen. En omdat de vraag laag blijft, nemen werkgevers geen nieuw personeel aan, hoe laag de lonen ook zijn.

Alleen de overheid kan die vraaguitval verhelpen. Door de rente te verlagen, zodat werkgevers goedkoper lenen. Of door belastingverlagingen, zodat burgers meer geld overhouden. Maar onzekere werkgevers en consumenten kunnen dat extra geld oppotten. Daarom is het beter, stelde Keynes, om de overheid direct extra geld te laten uitgeven, het liefst aan publieke werken. Dan wordt het geld helemaal in de economie gepompt.

Het is goed als de overheid daarvoor het begrotingstekort tijdelijk laat oplopen. Publieke werken helpen mensen aan werk die meer te besteden hebben en zo de vraag opkrikken. Omdat ze ook meer belastingen afdragen, betalen publieke werken zichzelf deels terug. Zodra de economie volop draait kan de overheid de tekorten weer wegwerken via belastingverhogingen. de-econoom-die-het-westen-uit-de-crisis-hielp

In de jaren vijftig omarmden Europa en Amerika het keynesianisme. Zij ontwikkelden zich tot gemengde economieën, waarin privé-initiatief en overheidsbeleid elkaar versterken. In de optimistische jaren zestig geloofden beleidsmakers dat de overheid de economische cyclus van expansie en krimp kon temmen en volledige werkgelegenheid kon garanderen. Terwijl Keynes tekorten een tijdelijk kwaad noemde, riepen zijn volgelingen dat semipermanente tekorten geen punt waren.

Neo liberalisme

Maar in de jaren zeventig werd de keynesiaanse consensus doorbroken. In 1947 kwam een kleine groep economen bijeen in Zwitserland, Mont Pelerin. Zij schreven hier een economisch verhaal waarvan ze hoopten dat het het dominante verhaal zou worden. Deelnemers

Friedrich Hayek, Frank Knight, Karl Popper, Ludwig von Mises, George Stigler and Milton Friedmants. Hun grote moment kwam in 1980 toen Margaret Thatcher en Ronald Reagan het neoliberale scenario op het internationale toneel bracht. In het campagneteam van Reagan zaten 20 leden van deze club, ook Thatchers minister van financiën was lid. Mont Pelerin Society.

Hun ideeën:

De markt is efficiënt en moet ruim baan krijgen

Het bedrijfsleven is innovatief en moet de leiding krijgen

De financiële markten zijn onfeilbaar en moeten vertrouwd worden

Handel levert win/win situaties op en dus moeten de grenzen open

De staat is incompetent en moet zich nergens mee bemoeien

De aarde is onuitputtelijk, zodat je kunt pakken wat je wilt, zolang de markten maar hun werk doen.

Onbelangrijk zijn

Het gemeenschapsbezit gemeenschappelijke hulpbronnen, bossen, visgronden, grasland etc. moeten verkocht worden aan particulieren
De maatschappij bestaat niet en kan genegeerd worden. Er bestaan alleen individuen.
Het huishouden is iets van het gezin en kan aan vrouwen worden overgelaten. Het levert arbeid, maar onbetaald.
De aarde, de natuur, het milieu

Neoliberalisme

Het BBP

In 1932 gaf het Amerikaanse Congres de opdracht om berekeningen op te leveren over de ontwikkeling van het nationaal inkomen over de periode 1929-1931. Doel hiervan was om tot een betrouwbaar model te komen die de regering in de toekomst in staat zou stellen om tijdig en effectief beleid te kunnen voeren bij economische tegenspoed. Kuznets theorie werd omarmd door president Roosevelt.

Simon Kuznets ontwikkelde de voornaamste toetssteen voor economen en politici in deze tijd. Het is het BBP, Bruto Binnenlands product. BBP, de totale marktwaarde van alle goederen en diensten die in een jaar tijd in een land zijn geproduceerd. Vooral belangrijk, het BBP moet groeien. Economische groei is een toename van economische activiteit vergeleken met een eerder meetpunt. De meest gebruikte indicator is de procentuele toename van het bruto nationaal product (BNP) of bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de bevolking over een bepaalde periode (maand, kwartaal of jaar).

GROEI is het axioma van de heersende economische theorie

Waarom? Dit is het idee:

Groei is een middel tegen werkloosheid
Groei is een middel tegen staatsschuld
Groei is een middel tegen een onevenwichtige betalingsbalans
Politici willen een hogere belastingopbrengst zonder verhoging van de belasting, ze willen zelfs belastingverlaging kunnen beloven, groei zorgt daarvoor.
De financiële sector streeft naar maximaal rendement.
Commerciële banken creëren geld als schuld met rente, dus het moet met meer geld worden terugbetaald.
Bedrijven willen winst uitkeren aan hun aandeelhouders.
Groei geeft nationale veiligheid.
Armoede kunnen bestrijden zonder herverdeling.
Groei klinkt als VOORUITGANG

Kuznets leerde ook wiki/Kuznetscurve

Bij vooruitgang is ongelijkheid onvermijdelijk. Het moet eerst beroerder worden, voordat het beter kan gaan en beter wordt door economische groei. Blijkbaar is dit ook een axioma geweest de afgelopen tientallen jaren.

zondag 9 februari 2020

Boekenproject 2020. De Donut economie Kate Raworth.

Dit jaar ga ik proberen via mijn boekenproject inzicht te krijgen in economie, de financiële markten en de agrarische sector. Het zijn gebieden waar ik vrijwel niets van af weet en ik ervaar dit als een gemis. De afgelopen maanden waren de discussies zo heftig m.b.t. de boeren, het milieu, en de achteruitgang van de natuur. Ik wil graag een mening opbouwen op basis van kennis.

Ik heb ook vragen. Hoe kan het dat de wereld zo anders is geworden dan ik dacht toen ik tiener was? Hoe kan het dat, nadat er een eeuw lang socialisme is geweest, waardoor de werkende klasse zich kon ontwikkelen en er een verzorgingsstaat kwam, dit in de jaren 80 losgelaten werd en er nu een handjevol extreemrijken in de plaats kwamen. (In Frankrijk bezitten de rijkste 10, 60% van de rijkdom, in het VK 70%, in Zweden 60%, en in de VS 70%). Hoe kan het dat wanneer er bezuinigd moet worden dit nooit is op de rijkdom van deze rijken? Altijd moeten gewone burgers de oplossingen brengen (banken redden), met gevolg dat onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid te korten kennen? Hoe kan het dat Nederland een belastingparadijs werd voor de rijken? Hoe kon het neoliberalisme zo sterk worden? Wie nam de beslissingen hiertoe en waarom? In een boek van Geert Mak las ik dat hij zich afvroeg waarom de gewone mensen van Amerika tijdens verkiezingen tegen hun eigen belangen instemden. Is dat wat er gebeurd is? Gebeurde dat ook in Europa? Maar waarom dan? Ik hoop over een jaar een antwoord te hebben gevonden.

Mijn eerste boek dat ik uit de bibliotheek haalde is de "Donut Economie" van Kate Raworth, een Engelse econoom werkzaam voor de Universiteit van Oxford.

Ik ben nu al een week bezig met nadenken hoe ik wat ik las in een blog kan weergeven. Het is zo veelomvattend. Ik begon met dingen overnemen, maar het werd veel te lang. En dat is niet mijn bedoeling. Ik wil het graag overzichtelijk houden. Voor mezelf, maar ook voor jullie. Ik kan me zo voorstellen dat jullie denken, wat haalt ze in haar hoofd, economie, dat staat zover van me af. Zo was het ook bij mij. Ik hoorde natuurlijk via het nieuws van alles en nog wat. Maar echt begrijpen, niet echt. En nu............Ik stel best een hoge eis aan mezelf. Iets leren, iets uitzoeken, iets gaan begrijpen wat niet direct aansluit bij mijn interessegebied. Maar nu ik begonnen ben merk ik dat het energie geeft. Ik hou van geschiedenis en waar ik nu over lees is ook mijn geschiedenis. Ik zoek ook nu weer van alles op via internet. Mijn wereld wordt groter en hopelijk ook duidelijker.

Nu heb ik bedacht dat ik meerdere blogs ga maken over dit boek

Een blog over het verleden. Wanneer, waarom, waar ontstonden economische theorieën?
Ideeën van economen met theorieen die op de toekomst gericht zijn
Het boek staat vol met insprirerende mensen waar ik eerder niets over hoorde. Wie zijn dit?