Voor mijn biografieproject 2019 las ik "Biografie van een Feministe" van Marja Vuijsje.

Ik heb het boek in eigen bezit en las het nu voor de tweede keer. Het is zo leuk je onder te dompelen in de tijdgeest van de jaren 40 tot en met 80. Zij is ouder dan ik, heeft de oorlog actief meegemaakt. Een mooi verhaal is dat zij als kind bij een huiszoeking door de Duitsers een kleedje over de verboden radio gooide en er met haar pop bovenop ging zitten. Zij maakte dingen mee die van voor mijn tijd waren. Zoals het feit dat voorbehoedsmiddelen niet of heel in het geheim verkrijgbaar waren.

Het is nog maar zo kort geleden en toch is de wereld zo veranderd. Bijvoorbeeld,  een goede vriendin van Joke overleed, vrienden en familie wisten dat ze ongeneeslijk ziek was, maar de doctoren wilden het niet aan de vriendin zelf vertellen. Tot schok van Joke. Zelf zou ze voor een euthanasie verklaring zorgen.

Wat deed ze veel. Ik ben iedere keer verbaasd. Had zij meer uren in de tijd? Ze was altijd bezig. Het allerliefst studeerde ze, lezen en schrijven en nadenken en schaven aan wat ze schreef. Maar de omstandigheden maakten dat ze ook actievoerster, organisator, freelance journalist, wetenschappelijk hoofdmedewerker van de Universiteit van Amsterdam,  gemeenteraadslid, voorzitter Man Vrouw Maatschappij, deelneemster commissies, moeder, huisvrouw, lerares Frans, geliefde, redacteur, reizigster, en nog veel meer, werd.

Het is leuk te lezen over haar liefdes, haar kinderen, haar reizen. Ze koopt een woonboot en een lichtblauw deux/chevauxtje, waarmee ze o.a. naar Turkije gaat. In de jaren 60 komt er langzaam weer welvaart. Iedereen, ook de mensen met het minste geld, hebben een bankstel, een tv en een autootje.

Het onbehagen van de vrouw

In november 1967 werd Smits artikel "Het onbehagen bij de vrouw" gepubliceerd in het maandblad De Gids. Het artikel, waarin ze ook haar eigen ervaringen als vrouw en als werkende moeder beschreef, slaat in als een bom en wordt het startschot voor de Tweede Feministische Golf in Nederland. Ze keerde zich tegen de dominante opvatting dat het fulltime moederschap altijd een zegen was en ze hield een pleidooi voor de legalisering van abortus. In 1967 wordt Smit lid van de Partij van de Arbeid. In 1968 stichtte ze samen met Hedy d'Ancona de actiegroep Man Vrouw Maatschappij, waarvan ze voorzitter en actief lid werd. In september 1970 wordt ze verkozen tot Amsterdams gemeenteraadslid. Joke Smit bleef daarbij haar eigen koers varen. Haar feminisme was radicaal, haar politieke strategie sociaaldemocratisch, haar inborst calvinistisch en haar levenshouding libertair. Ze wordt door tegenstanders als dominant en regelzuchtig gezien.

Hedy d'Ancona

De ontmoeting met Hedy d'Ancona was bij Joke thuis. Hedy keek rond, het huis was praktisch ingericht en wat rommelig, in de ogen van Hedy ongezellig. De twee waren tegenpolen maar vulden elkaar goed aan. Joke, degene met de ideeën, de beleidsmaakster, de promotor en Hedy, degene die met mensen kan omgaan, die het leuk vind in de belangstelling te staan, zij was een prima vertolkster van de  ideeën van Joke Smit. mariagoos/interview_Hedy

Dolle Mina, Paarse September, MVM

In de jaren 70 won het radicaal feminisme aan populariteit met ludieke acties van Dolle Mina of Paarse September rond een specifiek thema. MVM was gematigder en werkte achter de schermen, maar door de invloed van het radicalisme werd de rol van de man binnen de vereniging controversieel. Vanaf 1973 kwam er een bestuur zonder voorzitster en ook zonder enige man, waarna onder meer d'Ancona de organisatie verliet. Joke was voorstandster van de emancipatie van vrouwen en van mannen. Ook mannen zaten vast in een patroon, moesten kostwinner zijn, bemoeiden zich niet of weinig met gezin en kinderen. Joke was een warm promotor van de 5 daagse werkweek voor mannen en vrouwen. Zij wees op het gevaar wanneer alleen vrouwen parttime zouden gaan werken. 

De vrouwenbeweging groeide als kool. Twee jaar na MVM richtten jongere, linksere vrouwen Dolle Mina op, dat zich richtte op ludieke acties. Er volgde een explosie van vrouwenpraatgroepen, vrouwenhuizen, cafés, boekhandels, vrouwenstudies, uitgeverijen (SARA, de Bonte Was), Moedermavo’s, VOS-cursussen (Vrouwen oriënteren zich op de samenleving), enzovoorts. Joke voelde zich een beetje aan de kant gezet. In naam deed ze nog wel mee. Zij geloofde erin dat verandering binnen de parlementaire democratie moesten plaatsvinden. De vrouwen van Dolle Mina etc geloofden echter in buitenparlementaire acties. 

Joke Smit kreeg in 1980 de diagnose borstkanker. Voor haar dood sprak ze tientallen cassettebandjes in. Die zijn o.a. gebruikt in de biografie.  Zij overleed op 19 september 1981 in Amsterdam. Na haar dood werd haar naam verbonden aan verschillende straten, prijzen en andere initiatieven, waaronder de Joke Smit-Prijs, een regeringsprijs die wordt uitgereikt aan personen, groepen of instanties die een fundamentele bijdrage leveren aan de verbetering van de positie van vrouwen in Nederland. 

Op haar grafsteen staat te lezen: 

‘Zusters, weest moedig, scherpzinnig, eendrachtig

Achteraf krijg ik op Facebook de vraag voorgelegd of Joke Smit tot de Rode Vrouwen binnen de PVDA hoorde. Ik weet het niet en dus ga ik op zoek naar een antwoord en vind dit lange, interessante interview uit 1981 wat Hedy d'Ancona met Joke Smit had. Ik vind het een erg verhelderend interview. Begrijp Joke hierdoor zelfs nog beter. teksten/interview joke smit

Publicaties

Het onbehagen bij de vrouw, De Gids, november 1967 

het-onbehagen-bij-de-vrouw
1969 - Rok en rol. Vrouw (en man) in een veranderende samenleving, samen met H. Misset en E. Engelsman, De Arbeiderspers - Amsterdam
1972 - Hé zus, ze houen ons eronder. Een boek voor vrouwen en oudere meisjes, Bruna - Utrecht/Antwerpen
1975 - De moeder van Marie kan méér. Gebundelde artikelen 1971-1975, Bruna - Utrecht/Antwerpen
1984 - Er is een land waar vrouwen willen wonen, verzamelbundel

Positieve veranderingen

• Tegenwoordig doen vrouwen elk soort werk
• Abortus is nu mogelijk, hoewel er vaak tegendemonstranten zijn 
• Euthanasie is mogelijk, hoewel erg veel voorwaarden

Wat zou Joke minpunten vinden van deze tijd?

• Er zijn weinig vrouwen in topfuncties
• Veel vrouwen werken parttime, en zijn hierdoor financieel afhankelijk
• Zorgtaken komen veelal op de schouders van vrouwen neer
• De pil zit niet meer in het zorgpakket

Biografieproject 2019 

Branie, het leven van Mina Kruseman - Annet Mooij
"Biografie van een Feministe" - Marja Vuijsje

Claude Debussy - Hartstochtelijk houd ik van muziek
Michelle Obama - Mijn verhaal
 Arthur Japin -  Zoals dat gaat met wonderen

McCartney over McCartney - Paul du Noyer

Een etentje met vriendinnen en wat dit teweeg kan brengen.

Wij, 4 vriendinnen, kwamen bij elkaar

We kennen elkaar al meer dan 40 jaar

1 van hen vertelde over een boekje dat ze had gekregen

Vandaag ben ik enthousiast info gaan zoeken

Want dat lijkt me wel wat

Niet te ver van huis

Reizen is vermoeiend geworden

Heel vervelend, maar waar...….

Al zoekend word ik nog enthousiaster

Maria Vos

Kijk toch eens wat een leuke tekening

Maria Vos, nooit eerder van gehoord, maakte het en ze woonde in Oosterbeek

maria-vos-oosterbeek

Maria Vos

• Villa ‘Grada’ waar Maria Vos (1824-1906), samen met de bloemenschilderes Adriana Haanen (1914-1895), tot haar dood woonde. 

adriana-haanen

• Bij voorkeur schilderde Adriana Haanen rozen of fruitstillevens met druiven, abrikozen en aardbeien. Samen met vrouwelijke kunstenaars als Gerardine van de Sande Bakhuyzen en Margaretha Roosenboom behoorde Adriana Haanen tot de nieuwe generatie stilleven schilders. (Leer ik toch ineens allerlei kunstenaressen kennen)

De gevelsteen in de zuidgevel van Villa Grada. (foto Jan Tuinman)

heemkunderenkum/oosterbeek-fangmanweg-2

Hollandse Barbizon

Oosterbeek was gedurende de 19e eeuw geliefd bij kunstschilders en ontwikkelde zich tot een schildersdorp. Willem Maris ontwikkelde hier zijn landschapschilderen, en maakte er in 1855 kennis met Anton Mauve. De kunstschilder Hendrik Willem Mesdag bracht hier de zomer van 1866 door, en werkte er samen met Johannes Warnardus Bilders. Tussen 1860 en 1870 werd Oosterbeek wel het Hollandse Barbizon genoemd; de groep schilders die er werkten worden wel aangeduid als de 'Oosterbeekse school'. Ook Jan Toorop heeft hier geschilderd. Toorop vervaardigde de kruiswegstaties in de kerk van St. Bernulphus aan de Utrechtseweg. Verder werkten er Jacob Maris, Matthijs Maris, Paul Joseph Constantin Gabriël en Hendrik Dirk Kruseman van Elten. Later werkte er ook Antoon Markus (1870-1955). wiki/Oosterbeek

De Zomp

Mijn vriendin vertelde ook over een mooie heemtuin

De ingang van De Zomp bevindt zich op de hoek van de Fangmanweg en De Dam (postcode 6862 EH) in Oosterbeek. Openbaar vervoer: NS-station Oosterbeek, ca. 15 min. lopen; of vanuit Arnhem Centraal Station, buslijn 1 (halte Weverstraat) of 51 (halte Oude kerk) dan ca. 10 min. lopen.

Zelf was ik onlangs al eens aan het zoeken naar tuinen in Gelderland en kwam op het volgende:

Tuin de Lage Oorsprong

Van Borsselenweg 36

6862 BJ Oosterbeek 

tuindelageoorsprong

Over niet al te lange tijd gaan we op pad!

Ik ga nog veel meer uitzoeken

historischekringelden./Markus

antoonmarkus

• Benedendorpsweg, op nummer 76 woonde de kunstschilder J. Rink (1860-1937)
• benedendorpsewg, vanaf villa “Bella Vista”, links, zicht op de herberg “De Ploeg”., met daarnaast “De Parre”, later “Betuwezicht”, enige jaren het woonhuis van de schilder J.W. Bilders. benedendorpsweg

Google Earth.

Ik vind het altijd heel leuk om op google earth te kijken

Ik hou erg van landkaarten

En Google Earth is natuurlijk de allernieuwste spectaculaire versie

Wanneer je door hebt hoe het werkt kun je vanuit je stoel thuis een groot deel van de wereld bezoeken

Deze foto´s van Saint Tropez maakte ik via Google Earth

Het is alsof je door de stad rijdt of loopt

En zo zag ik deze mooie plekjes

Onderstaande foto´s maakte ik van een stadje in Peru

Leuk, he?

De wondere wereld van internet

Wandeling door Sonsbeek.

We maakten een wandeling door Sonsbeek

Heel vaak gaan we in de herfst

het is er dan schitterend

Maar nu, met al die groene kleuren

En het heerlijke weer, ook heerlijk om er te zijn

Het hertenkamp

De steile tuin

Ik was bang dat alles verdroogd zou zijn na de hittegolf

Maar dat viel mee

Een schattig meisje verkoopt ijsjes

Wandeling om de vijver

En weer terug langs de watermolen

Voor mijn biografieproject 2019 las ik Branie, het leven van Mina Kruseman van Annet Mooij.

Een branie dat was ze, Mina Kruseman, een van de activistes van het eerste uur 

Ze werd in 1839 geboren in Nederlands-Indië. In 1854 keerde het gezin terug naar Nederland. Twee zusters overleden vroegtijdig aan TBC, maar volgens Mina lag er aan de ‘tering’ een diepere oorzaak ten grondslag: de chronische verveling van een vrouwenleven, al dan niet ingebed in een gearrangeerd huwelijk. Mina paste voor dat perspectief. Een vrouw moest in haar eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Kruseman ging naar het conservatorium in Brussel, Ze wilde met een zangcarrière haar eigen geld verdienen. Als zangeres had Mina Kruseman weinig succes. In Nederland had ze geen succes. Mina Kruseman ging naar Parijs om haar opleiding voort te zetten. Uiteindelijk probeerde zij haar geluk in de USA. Als artiestennaam koos ze Stella Oristorio di Frama. Hier had ze marginaal succes.

Ik kijk er iedere keer van op hoezeer in deze periode vrouwen over de hele wereld reisden. Ik kijk er zo van op omdat de jaren ervoor vrouwen alleen konden reizen wanneer zij in het gezelschap van een man waren. Toen Jane Austen, de Engelse schrijfster haar verloving uitmaakte, moest zij wachten tot haar broer met zijn koets haar kwam halen. Tussen deze gebeurtenis en de tijd waarover ik nu las zitten maar enkele tientallen jaren. Dit was dus een tijd van grote veranderingen. 

 Mina Kruseman profiteerde van de voordelen van de Industriële Revolutie. Werd voorheen veel van de productieprocessen thuis of op de boerderijen gedaan, tijdens de Industriële revolutie werd de productie enorm opgevoerd door de komst van machines. Het handwerk verdween en arme mannen en vrouwen moesten in fabrieken werken, terwijl middenklasse- en rijke vrouwen geacht werden thuis te blijven, voor hen werd alleen moederschap en zorgen voor kinderen een bestemming. Er was echter in de tijd na de Napoleontische oorlogen een enorm vrouwenoverschot. Niet elke vrouw kon trouwen. Dit legde een bodem voor de opkomst van het feminisme. Vrouwen wilden financiële onafhankelijk kunnen krijgen d.m.v. werk en niet afhankelijk zijn van de goodwill van hun familie. Door de uitvindingen van het treinvervoer en de stoomscheepvaart werd de wereld opengelegd en ook vrouwen die alleen-of samen reisden konden hier gebruik van maken. Feministes als Alida Jacobs reisde naar Indonesië, Zuid-Afrika, China.  Onlangs was de mooie tv serie van Step Vaesssen te zien.  Zij volgde het spoor van Alida Jacobs in Indonesië, Zuid-Amerika, China. Wereldwijd werden feministische congressen en tentoonstellingen gehouden. 

Mina Kruseman schreef haar eerste roman, Een huwelijk in Indië, toen ze in Amerika was. Het boek was een aanklacht tegen het huwelijk waar de vrouw een ondergeschikte positie ten opzichte van de man aannam. Om reclame voor haar boek te maken, was ze een voorleestournee begonnen met het hoofdstuk "Uit het leven van een dokter". Kruseman maakte zelf een toneelbewerking van Een huwelijk in Indië onder de titel De echtscheiding. Dit toneelstuk werd zes keer opgevoerd met Kruseman in de hoofdrol.

Toen ze terug was in Brussel kreeg ze het artikel van de Franse schrijver Alexandre Dumas onder ogen. Hij schreef een anti-feministisch artikel genaamd l'Homme-Femme - De "manvrouw". Onder haar artiestennaam Stella Oristorio di Farma schreef Mina en fel betoog tegen het artikel van Alexandre. Na haar eerste publicatie besluit Mina onder haar eigen naam door Nederland en België te reizen om de emancipatie van vrouwen onder de aandacht te brengen. Ze vind een medestander in de feministe Betsy Perk en besluiten samen verder te reizen. Ze vertelden overal hun ideeën over liefde, huwelijk en de opvoeding van meisjes. Als snel bleek dat Mina een stuk radicaler was dan Betsy en hun wegen scheidden zich alweer na één jaar. Mina ontdekt dat zij aanleg heeft voor theater. De voordrachten die zij geeft trekken mensen. Zij heeft een vorstelijk postuur, een welluidende stem en zij voelt zich als een vis in het water op het podium.  Een deel van de toeschouwers noemden haar haar een "brutale meid". Brutaal zijn was iets wat absoluut niet hoorde bij een vrouw die vooral deugdzaam en volgzaam hoorde te zijn in die tijd. Maar Mina had ook bewonderaars, Multatuli en het publiek wilde haar graag zien spreken en was bereid daar voor te betalen.

MULTATULI

In 1873 maakt ze kennis met Multatuli. Kruseman ontpopte zich tot een fervent Multatuliaan en legde een grote bemoeienis aan de dag om zijn Vorstenschool op de planken te krijgen, met haar in de hoofdrol van koningin Louise. Tijdens de repetities kwam het tot een uitbarsting. Kruseman hield vast aan haar interpretatie van de rol van koningin Louise, Multatuli ontstak in razernij. De wederzijdse beledigingen tijdens de opvoeringen in den lande zijn hilarisch en te mooi om hier te verklappen. Volgens Kruseman was het openlijke affront van haar talent op kinnesinne gebaseerd: Multatuli had een blauwtje bij haar gelopen. Met die verklaring negeerde ze de kritieken, die niet bepaald juichend waren over haar aandeel in Vorstenschool. Multatuli trok ten slotte aan het langste eind in deze titanenstrijd: hij wist te bewerkstelligen dat Kruseman van haar rol ontslagen werd. Multatuli ontkent dat hij avances naar Mina maakte.

Door die persoonlijke nederlaag was het land haar te klein geworden. Op 1 september 1877 vertrok Kruseman naar haar geliefde Indië. Ze zette in Soerabaja een schooltje op, waar ze haar leerlingen vooral liet profiteren van haar voordrachtskunst en zangtalent. De Indische pers smulde van het ‘sensatienieuws’ dat Kruseman met een van haar leerlingen was getrouwd, de bijkans twintig jaar jongere Frederik Hofman. Kruseman was alsnog ‘met bolle zeilen de veilige haven van den echtelijke staat binnengelopen!’, wist de plaatselijke verslaggever te melden. Maar Kruseman had haar Hofman helemaal niet getrouwd. Wel raakte ze zwanger van hem, waarna het stel spoorslags de gordel van smaragd verliet. Ze was trots op haar nieuwe rol van ongehuwde moeder en tartte de burgerlijke moraal door met haar jonge minnaar samen te gaan wonen. De relatie hield vijfendertig jaar stand.

De laatste 25 jaar van haar leven woonde Kruseman weer in Parijs. Ze smaakte nog het genoegen om door een nieuwe generatie feministes ‘ontdekt’ te worden. 
damescompartiment

Biografieproject 2019 

Branie, het leven van Mina Kruseman - Annet Mooij

Claude Debussy - Hartstochtelijk houd ik van muziek
Michelle Obama - Mijn verhaal
 Arthur Japin -  Zoals dat gaat met wonderen

McCartney over McCartney - Paul du Noyer